Dijkhuizen wil betere beloning voor prestaties
'Meer studenten betekent ook meer budget'

Weekblad voor Wageningen UR, 20 februari 2003

Deze week presenteerde de raad van bestuur het eerste gecombineerde ondernemingsplan van universiteit en DLO samen onder het motto 'ruimte voor kwaliteit en ondernemerschap'. Kernpunten uit het plan: Wageningen UR wil een aantrekkelijker werkgever worden en meer naar buiten gericht zijn. Prestatie gaat beter beloond worden.

Bestuursvoorzitter Aalt Dijkhuizen: 'We moeten de komende jaren voordeel halen uit wat we in gang hebben gezet. Je hebt gezien hoe lang het duurt voordat je een nieuwe organisatie opbouwt. Daar zijn we een jaar of vier vijf mee bezig geweest. Het is een illusie om te denken dat je nu ineens binnen vier vijf maanden eruit haalt wat erin zit. Dat kan ook nog wel een paar jaar duren. Maar we hebben een goede uitgangspositie en die gaan we verder uitbouwen.'

De komende jaren komen er geen grootscheepse nieuwe reorganisaties als het aan Dijkhuizen ligt. 'Mensen moeten weer naar het werk kunnen voor het echte werk: onderwijs en onderzoek. Niet voor vergaderingen over herstructureringen.' De bezuinigingen die het vorige kabinet heeft aangekondigd moeten op een andere manier te verwerken zijn. 'We hebben het over maximaal 100 arbeidsplaatsen. Als elke leerstoelgroep zorgt dat er voor 1 fte extra projecten worden binnengehaald zijn we er ook. Als je gaat reorganiseren moet je al snel voor 150 arbeidsplaatsen bezuinigen omdat je ook ruimte moet maken voor een sociaal fonds en dat legt dan een nog grotere druk op de organisatie. Wij zullen er alles aan doen om te voorkomen dat dat nodig is.'

Wat zijn volgens u de belangrijkste punten uit het plan?
'Nummer 1: de mens centraal! Onze medewerkers zijn immers ons grootste goed.

2, we moeten meer naar buiten gekeerd worden, voor ons onderzoek moeten we beter weten wat de klant wil en - in het onderwijs - waar studenten op zitten te wachten.

3, we moeten blijven werken aan de veranderende relatie met onze belangrijkste klant, het ministerie van LNV.

4, we gaan met internationalisering een nieuwe fase in. In het onderwijs zijn we al heel ver, in het onderzoek hebben we meer stappen te maken. We gaan de komende jaren in ieder geval ons internationale netwerk versterken en uitbouwen. Wellicht moeten we er voor kiezen om in een aantal regio's, bijvoorbeeld in Centraal Europa, ook fysiek aanwezig te zijn. Je kunt dan inderdaad denken aan dependances en proefbedrijven. Alleen als je zelf aanwezig bent weet je echt wat er speelt. De komende jaren willen we de mogelijkheden voor vestigingen buiten Nederland gaan onderzoeken.

Als punt 5 wil ik de nieuwbouwplannen noemen. De nieuwbouw gaat een grote impact hebben op Wageningen UR. Het wordt een geweldige kwaliteitsslag voor ons onderwijs en onderzoek. Dat zal de komende jaren sterk inkleuren. Ik vind dat we best trots mogen zijn dat wij deze vernieuwing van de grond krijgen.

Punt 6 is de belangrijke stap die we zullen zetten door de integratie met Van Hall/Larenstein. Dat moet nieuwe mogelijkheden in het onderwijs van alle partijen bieden, kennisdoorstroming bevorderen en - natuurlijk - kostenvoordelen realiseren. We zullen daar echt werk van maken en het biedt geweldige kansen.

Als laatste zou ik noemen het nieuwe financieringsmodel voor de universiteit. We gaan ook voor het cursorische onderwijs outputfinanciering toepassen. Het onderwijsbudget zal dus verdeeld worden op basis van studentenaantallen en onderwijsinspanningen. Groepen die meer studenten weten te interesseren voor hun onderwijs krijgen dus meer geld. Kwaliteit zal zich betalen. Groepen hebben er met het nieuwe model ook direct belang bij om studenten binnen te halen. Meer studenten betekent ook meer budget.'

Vier jaar geleden is de universiteit juist van de outputfinanciering afgestapt omdat het voor te veel concurrentie tussen leerstoelgroepen zou zorgen. Waarom wilt u nu het oude model terug?
'Terugkijkend moet je constateren dat het model dat we nu hebben te veel onduidelijkheden oplevert. Er waren steeds discussies of wij het geld wel eerlijk verdeelden. Verder was er te weinig ruimte voor ondernemerszin. Met het nieuwe model willen we dat ondervangen. Het wordt een transparant model dat aan iedereen is uit te leggen. Vooraf zullen we vaststellen hoeveel geld er beschikbaar is voor onderwijs. Op basis van de studentenaantallen en het gegeven onderwijs rekenen we achteraf uit wat een ieder krijgt. Een commissie onder leiding van Pim Brascamp is op dit moment bezig om kentallen vast te stellen.'

Kunt u garanderen dat er geen reorganisaties nodig zullen zijn als u het geld op die manier gaat verdelen? Groepen met weinig studenten zullen immers moeten inleveren.
'Laat ik eerst zeggen dat verhalen die nu rond gaan over bezuinigingen van twintig procent bij bepaalde delen van de universiteit merkwaardige geruchten zijn. We hebben immers nog geen model vastgesteld dus niemand kan weten hoe het uit gaat pakken. Waar we het wel over eens zijn is over het principe. Bedenk ook dat we het bedrag gaan verhogen dat leerstoelgroepen krijgen voor een proefschrift. Groepen met weinig studenten en veel promovendi krijgen op die manier dus meer geld.

'Maar inderdaad, het model zal tot verschuivingen leiden. Als de verschillen met het huidige budget erg groot zijn zullen we dat geregisseerd aanpakken. We zullen zoeken naar mogelijkheden om personeel elders in te zetten. Zeker in de basisvakken moet dat kunnen. We hebben dat tot nu toe op basis van vrijwilligheid geprobeerd. Dat werkt niet. De directies van de kenniseenheden staan voor honderd procent achter deze aanpak en we hebben afgesproken dat we de consequenties samen zullen dragen en uitdragen.'

U kondigt in het plan ook aan dat opleidingen die drie jaar achter elkaar minder dan tien studenten trekken geschrapt zullen worden. Stel dat een van de Wageningse kernopleidingen zoals plantenwetenschappen dat lot zou treffen, schrapt u die dan ook?
'Ja, als de studentenstroom blijvend opdroogt is iets blijkbaar geen kernopleiding. Je kunt niet zeggen dat er grote maatschappelijke belangstelling is voor een opleiding als er maar een handjevol studenten op af komt. Ik vind het niet verantwoord als we grote opleidingen moeten korten om kleintjes in de lucht te houden. We kunnen elke euro maar een keer uitgeven. Iedereen weet nu de regels, en heeft de kans om alles op alles te zetten om het voortbestaan van een opleiding zeker te stellen. Opleidingen die nu minder dan tien studenten trekken, hebben nog twee jaar de tijd zich te bewijzen.'

In het ondernemingsplan staat dat u een kwart van de financiering van LNV wilt krijgen in de vorm van basisfinanciering waar u zelf over kunt beslissen. Hoe denkt u dat los te krijgen in Den Haag?
'Na de recente aankondigingen van de extra bezuinigingen ligt dat punt weer op tafel in ons overleg met LNV. Natuurlijk is het niet zo dat we zomaar geld vragen zonder daar iets tegenover te stellen. Wij willen samen met het ministerie op zoek naar onderzoeksthema's waar we samen in willen investeren. We praten nu met het ministerie over de principes. Zij zijn ook wel gevoelig voor onze argumenten. Ik heb er het volste vertrouwen in dat we een overeenstemming kunnen bereiken.'

<<< Terug naar column