Deze website gebruikt cookies. Als je wilt weten wat dat zijn, en wat voor consequenties dat heeft, klik dan hier. Als je niets van die cookies moet hebben, klik dan hier.

Willem Koert.nl

Nieuw | Over mij | Contact | Blogs

Opgepoetst | 24-3-2019

Signalement van een Überanabool

De supplementenmaker en biochemicus Patrick Arnold heeft drie maanden celstraf gekregen, kun je elders in deze Sport & Fitness lezen. Zijn designeranabolen THG en norboleton hebben de topsport 'vergiftigd', zegt de Amerikaanse aanklager. De publieke opinie is tevreden. Maar eigenlijk zou Arnold geen celstraf, maar een lintje moeten krijgen. Voor zijn bijdrage aan de wetenschap.

Sportverslaggevers zijn nog lang niet uitgepraat over The Clear. De anabole steroïde die dopingjagers in hun hemd zette, en die misschien wel honderden topsporters onder hun tong hebben gedruppeld, blijft maar terugkomen in nieuwsberichten.

In Europa bereikte het onzichtbare middel de atletiek populair, maar in de VS waaierde het gebruik ook uit naar football en baseball. Opsporing was onmogelijk omdat chemici en dopingjagers THG of tetrahydrogestrinon, de actieve stof in The Clear, niet kenden. Het hormoon stond in geen enkel naslagwerk en ontsnapte aan alle testprocedures.

Als je de nieuwsberichten moet geloven, was supplementenfabrikant Patrick Arnold de uitvinder van THG. Toch is helemaal niet zo onwaarschijnlijk dat er ergens in de archieven van de farmaceut Roussel-Uclaf studies naar THG liggen verstopt. Het Franse concern heeft in het midden van de jaren zestig proeven gedaan met een reeks verbindingen, die dicht bij THG in de buurt komen. Het waren afgeleiden van één van de krachtigste, maar ook één van de meest gevaarlijke anabolen die ooit zijn gemaakt: methyltrenbolon of 17-beta-hydroxy-17-alfa-methyl-4,9,11-estratrieen-3-on.

Methyltrenbolon is een monsteranabool. Duitse onderzoekers ontdekten in de jaren zestig dat proefpersonen binnen twee weken leverafwijkingen ontwikkelden als ze methyltrenbolon slikten. Een dosering van maximaal een milligram per dag was genoeg. Sindsdien wordt methyltrenbolon alleen gebruikt voor onderzoek. Dat geldt niet voor een volle neef van methyltrenbolon, het hormoon gestrinon. Gestrinon ontstaat als je aan trenbolon twee stekels plakt.

(Als je het precies wilt weten: je vervangt de methylgroep van trenbolon op C13 door een ethylgroep, en je plakt een ethynylgroep aan C17.) Die stekels halen zoveel bite van het androgeen af, dat gynaecologen het kunnen gebruiken als medicijn.

Van dat gestrinon maakte Patrick Arnold zijn THG. Via internet kocht hij een partij voor tienduizend dollar gestrinon, en liet in zijn laboratorium het hormoon reageren met waterstof. Daardoor verandert de ethynylgroep in een ethylgroep. Dat was alles wat Arnold hoefde te doen om een onbekend anabool te maken waarmee hij dopingjagers om de tuin kon leiden.


Signalement van een Ueberanabool


Norboleton
Arnold had de truc waarschijnlijk al eerder uitgehaald. Voordat THG op de markt kwam, zat er een ander hormoon in The Clear. Dopingjagers konden ook dat product lange tijd niet aantonen. De actieve stof in de eerdere generatie van The Clear heette norboleton of 13-ethyl-17-beta-hydroxy-18,19-dinorpregn-4-en-3-on.

Norboleton is een anabool met een duistere geschiedenis dat nooit op de markt is gekomen. Het is in de jaren zestig ontwikkeld door de Amerikaanse farmaceut Wyeth, die het liet uittesten door de Canadese arts Leonard LeVann.

Voor de buitenwereld was LeVann iemand die zijn leven wijdde aan zwakzinnige kinderen. Hij was de medisch directeur van het Canadese zwakzinnigeninstituut Red Deer. Maar weinig mensen wisten dat LeVann de zwakzinnige kinderen gebruikte als proefkonijn voor de farmaceutische industrie.

LeVann testte ook het nieuwe anabool norboleton uit op zijn pupillen. Honderd te kleine kinderen kregen van hem het hormoon, een jaar lang. Volgens LeVanns verslag was norboleton een mild middel. De geslachtsorganen van twee jongens groeiden en de stem van één meisje verlaagde. 'Het behandelen van achterblijvende groei bij kinderen met anabolen is omstreden', schreef de arts. 'Maar de proef is volledig bevredigend verlopen.'

Tijdens rechtszaken, die de proefkonijnen van LeVann later hebben aangespannen, is gebleken dat LeVann bijwerkingen uit zijn verslagen wegliet en slordig te werk ging. Farmaceut Wyeth is de door LeVann verzwegen bijwerkingen waarschijnlijk toch op het spoor gekomen, en heeft toen besloten dat norboleton te toxisch was. Norboleton kwam nooit op de markt.

De wetenschappelijke literatuur omschrijft norboleton echter als een betrekkelijk veilig middel, twee keer zo anabool als oxandrolon, met maar een fractie van de bijwerkingen van methyltestosteron. Toen Patrick Arnold in de jaren negentig in oude studies zocht naar onbekende anabolen, en stuitte op norboleton, werd de chemicus op slag verliefd op de steroïde. 'Op papier is het een real winner', post Arnold in 1995 in de nieuwsgroep misc.fitness.weights, waarin hij toen actief was.

Chemisch lijkt norboleton sprekend op THG. De ethylstekels die je vindt op THG zitten ook op norboleton. Het enige verschil tussen de twee anabolen is dat THG is gebaseerd op trenbolon, en norboleton op nandrolon. Vervang het trenbolon-skelet van THG door nandrolon, en je hebt norboleton.

Arnold maakte norboleton waarschijnlijk net zoals hij later THG zou maken: van een hormoon dat hij kocht van een farmaceut. Dat hormoon was levenorgestrel, een bestanddeel van geboortenpillen. Laat je dat in een lab reageren met waterstof, dan krijg je - tattaa - norboleton. Op dezelfde manier zoals je van gestrinon THG kunt maken.

Waarschijnlijk was norboleton al in de jaren negentig op de markt. Het duurde tot 2002 tot een sporter die norboleton had gebruikt door de mand viel. Het was wielrenster Tammy Thomas, die volgens coach Pat McDonough de laatste jaren een lichamelijke transformatie had doorgemaakt. 'Haar bovenlichaam groeide', zegt de coach. 'Ze kreeg een zware stem en haren op haar gezicht.'

Dat er niet meer sporters op norboleton zijn betrapt, was te danken aan een lek in de organisatie van de dopingjagers. Iemand waarschuwde Arnold dat er een test voor norboleton in ontwikkeling was, en Arnold ontwikkelde snel een nieuw product. Dat was THG.

Zowel norboleton als THG werden trouwens niet verkocht door Arnold zelf, maar door het supplementenlaboratorium Balco.

Tot zover het oude nieuws. Over naar het echte nieuws.

Stekelvarkenanabolen
De ontdekking van norboleton en vooral THG in de sport heeft de nieuwsgierigheid van wetenschappers geprikkeld. De twee designeranabolen stelden de wetenschappers voor een raadsel. Volgens gebruikers waren het krachtige middelen. Ze waren misschien zelfs te krachtig voor atleten. 'Ik ging er vocht door vasthouden', zei de sprinter Tim Montgomery bijvoorbeeld tijdens een hoorzitting. 'Mijn spieren voelden aan alsof ze uit elkaar konden klappen. Ik werd er groter en sterker door, maar niet sneller. Het was een middel voor bodybuilders, niet voor sprinters.'

Waar kwam die ongekende anabole werking vandaan? Dat wilden de onderzoekers weten, en ze begonnen THG in hun laboratoria te bestuderen. Eén van de meest recente resultaten van dat werk is het artikel van Canadese onderzoekers, dat enkele maanden geleden verscheen in Protein Science. In dat artikel beschrijven de onderzoekers wat THG doet als het zich vastmaakt aan de androgeenreceptor. Het artikel is een eye-opener.

Chemici die anabolen maken, hebben vooral gekeken naar de kop en de staart van de moleculen. Daar, dachten ze, wordt bepaald hoe een anabool werkt. Door dat onderzoek weten we bijvoorbeeld dat een methylgroep in de staart van het molecuul, op C17, een anabool oraal beschikbaar maakt, maar ook levertoxisch.

Daardoor weten we dat aanpassingen in de kop [chemici spreken liever van de A-ring] van een anabool steroid de androgene bijwerkingen kunnen afzwakken. Daardoor hebben we anabolen als oxandrolon en methenolon. Oxandrolon ontstaat bijvoorbeeld als je in de kop van DHT een koolstofatoom vervangt door een zuurstofatoom. Methenolon ontstaat als je in de kop van 1-testosteron, op C1, een methylgroep vastplakt.

Aan het grote tussenstuk van anabolen, de romp van anabolen, hebben chemici niet zo veel aandacht geschonken. Dat was onterecht, blijkt uit het artikel van de Canadezen.


Signalement van een Ueberanabool


De androgeenreceptor kun je zien als een handschoen, een anabool als een hand. Het is een groot molecuul, van meer dan negenhonderd aminozuren. Daarvan maken achttien aminozuren, aan de binnenkant van de handschoen, contact met het anabool. Hoe beter het contact tussen het anabool en de handschoen is, des te groter is de spierversterkende werking van een anabool. Slechts vier aminozuren maken contact met de kop en de staart van het anabool. De overige veertien maken vooral contact met de romp van het anabool.

THG, ontdekten de Canadezen, hechtte beter aan de androgeenreceptor dan bekende androgenen als testosteron en DHT. Dat kwam door de stekels van THG. De ethylgroepen op C13 en C17 van het designeranabool maakten contact met het tot nu toe verwaarloosde deel van de androgene handschoen. Dat was voldoende om THG - en waarschijnlijk ook norboleton - verrassend krachtig te maken.

Steroïdenexperts van de farmaceutische industrie wisten al uit ervaring dat sommige anabolen hun kracht aan stekels hebben te danken. Ze noemen die anabolen ook wel 'stekelvarkensteroïden'.

Een voorbeeld van een stekelvarken-anabool is het hormoon dat Amerikaanse onderzoekers bestuderen als mogelijk medicijn om ouderen lichamelijk sterk en vitaal kunnen houden. Het hormoon heet voluit 7-alfa,11-beta-dimethyl-19-nortestosteron. Zoals je misschien uit de naam kunt afleiden, ontstaat het als je aan nandrolon een methylgroep plakt op C7, en een methylgroep op C11. Het hormoon is in dierproeven 136 keer anaboler dan testosteron, en slechts twee keer zo androgeen.

Het is niet onmogelijk dat er in de topsport nog meer stekelvarkensteroïden circuleren. Sinds de ontdekking van THG, en het betrekkelijke gemak waarmee Patrick Arnold zijn anabolen in elkaar schroefde, maken dopingexperts zich weinig illusies.

Sportverslaggever Will Carroll, die een boek schreef over het anabolengebruik in het Amerikaanse baseball, schat dat er minstens drie ondergrondse organisatie in de VS actief zijn die designeranabolen maken. Ongetwijfeld hebben die de mogelijkheden van stekelvarkenanabolen inmiddels grondig bestudeerd.

Wat ze misschien tegenhoudt om die op de markt te brengen zijn de kosten. Voor het vastmaken van een stekel aan een steroïde zijn meerdere chemische stappen nodig, en elke stap verhoogt de kostprijs van het eindproduct met honderden euro's.

Dat maakt geavanceerde stekelvarken-anabolen voor de doorsnee-topsporter waarschijnlijk onbetaalbaar, al hebben de gebeurtenissen rond THG en Norboleton laten zien dat je de wetenschappelijke creativiteit van mensen als Patrick Arnold niet moet onderschatten. Met Norboleton en THG heeft hij laten zien dat androgenen nog lang niet al hun geheimen hebben prijsgegeven, en dat de leerboeken nog verre van volledig zijn.

Door Aede de Groot en Willem Koert

Sciences Chimiques (1967) 264(16),1396-401; Steroids 1966 Jul;8(1):13-24; US Attorney November 4, 2005; San Francisco Chronicle April 28, 2006; Int J Clin Pharmacol 1972 Apr;6(1):54-9; National Post 28/10/1998; Rapid Commun Mass Spectrom 2002;16(13):1273-5; Washington Post 8/3/2003; San Francisco Chronicle 28/6/2004; Protein Science (2006), 15:987-999; Bioorg Med Chem Lett. 2005 Feb 15;15(4):1213-6; Mercury News 14/5/2006; Sci STKE. 2004 Jul 27;2004(244):PE41.

Sport & Fitness, november 2006.




Gemaakt in Kladblok. WordPress is voor mietjes.