Deze website gebruikt cookies. Als je wilt weten wat dat zijn, en wat voor consequenties dat heeft, klik dan hier. Als je niets van die cookies moet hebben, klik dan hier.

Willem Koert.nl

Nieuw | Over mij | Contact | Blogs

Opgepoetst | 24-3-2019

Designersteroïden voor een paar tientjes

Op 18 oktober 2005 incasseerden dopingjagers een klap die misschien wel harder aankomt dan de ontdekking dat het Balco-laboratorium jarenlang topsporters voorzag van anabolen die niet konden worden opgespoord. Volgens de Washington Post zijn designersteroïden in supplementenzaken verkrijgbaar. Onzichtbare androgenen als DMT kosten een paar tientjes per potje. Duizenden supplementenwinkels op het web verkopen ze.

Designersteroïden zijn voor topsporters, dachten dopingexperts nog voor 18 oktober 2005. Voor bedragen die konden oplopen tot tienduizenden dollars kochten atleten de gewijzigde anabole steroïden van slimme chemici. Die verknutselden moleculen als methandrostenolone (de actieve stof in Dianabol) of stanozolol (het werkzame bestanddeel van Winstrol) op zo'n manier dat ze nog wel werkten, maar niet opgespoord konden worden.

Dat er designersteroïden bestonden, wel, daar kon niemand meer onderuit. Dat was wel overduidelijk sinds agenten in 2003 het supplementenlaboratorium Balco in 2003 oprolden. In het pand van het lab lag het bewijs hoog opgestapeld dat tientallen topsporters de designersteroïden norboleton, THG en DMT gebruikten.

Sinds 18 oktober 2005 weten we de dat de werkelijkheid nog een paar stapjes grimmiger is. Want op die dag vertelde de Washington Post, één van de hoogst aangeschreven kranten in de VS, dat de beroemde dopingexpert Don Catlin verschillende designersteroïden had gevonden. Niet in illegale preparaten die in beslag waren genomen tijdens spectaculaire politieacties, maar in supplementen, waarvoor de makers open en bloot adverteerden. Kilo's spiermassa kon je ermee winnen, zeiden de advertenties. En dat zou best wel eens kunnen kloppen. Eén van de anabolen die Catlin vond was DMT, het designeranabool dat in de nasleep van de Balco-affaire meer dan eens de krantenkoppen had gehaald.

De Canadese douane vond DMT twee jaar geleden tijdens de doorzoeking van de auto van een sprinter, samen met een paar flessen groeihormoon en - hoe kan het ook anders? - THG. Wat voor stof er in de flessen zat wisten de dopingjagers niet. Pas na maanden experimenteren, in februari 2005, maakten ze bekend dat het ging om een anabool dat in de verte leek op methyltestosteron, maar het niet was.

Voor de liefhebbers die zich de structuurformule van methyltestosteron voor de geest kunnen halen: knip het zuurstofatoom of de carbonylgroep van de linkerkant van het molecuul en maak een dubbele binding in de A-ringstructuur, en je hebt de formule van DMT. De Amerikaanse hormoonfabrikant Syntex maakte het hormoon in de late jaren vijftig, nam er in 1961 patent op en publiceerde in 1963 een artikel waaruit bleek dat de anabole werking van DMT die van methyltestosteron met een factor vier overtrof.

Geen fabriek had DMT ooit geproduceerd. Waar het hormoon vandaan kwam was dan ook een raadsel, en maandenlang speculeerden dopingexperts over de vraag wie de maker van DMT was. Bijna niemand had in de gaten dat een paar Amerikaanse supplementenbedrijven datzelfde DMT van onbekende herkomst in hun supplementen stopten. Al hadden supplementenexperts wel begrepen dat er iets merkwaardigs aan de hand was.

Frequente sportschoolbezoekers gingen ineens met sprongen vooruit toen ze de producten kochten. Ze kregen ook last van bijwerkingen. Ze kregen last van hun lever, acne, agressie, hun prostaat - en ja, ze wonnen ook kilo's spiermassa.

Gealarmeerd door de berichten kocht de Washington Post vijf nieuwe supplementen en liet de capsules analyseren door dopingjager Don Catlin. Eén van de producten was ErgoMax-LMG. Gebruikers van ErgoMax zijn in de regel razend enthousiast, leert een bezoek aan de vele webfora waar bodybuilders hun ervaringen met het supplement omschrijven. Geen wonder. De actieve stof in ErgoMax-LMG is DMT, ontdekte Catlin. In een capsule zat tien milligram van het goedje.

Het merkwaardige van het verhaal is dat de labels op het supplement netjes vermeldden welke stof in de capsules zat.

Nou ja. Niet netjes.

'Op het etiket staat 17a-methyl-etioallocholan-2-ene-17b-ol', zegt prof. Aede De Groot, hoogleraar in de Bio-organische Chemie. 'Dat is voor veel chemici lastig te interpreteren, want het is een verouderde naamgeving die alleen de ouwe rotten in het vak nog kennen. Etioallocholan is hetzelfde als androstan. Maar als de makers van het supplement de term androstan hadden gebruikt, dan had iedereen met een beetje scheikundige kennis begrepen dat het om een regelrechte anabole steroïde ging. De mensen die dit supplement op de markt hebben gebracht hebben een rookgordijn willen optrekken.'

Niet alleen ErgoMax-LMG bevat DMT. In 'supplementen' als Phera-Plex en Methyl-Plex zit dezelfde stof.

Dopingjager Catlin vond nog meer weinig bekende anabolen. In het 'supplement' Superdrol vond hij bijvoorbeeld 2a-17a-dimethyl-5a-androst-3-one, precies wat het etiket aangeeft. Dat is een anabool dat lijkt op drostanolone, de actieve stof in Masteron. Superdrol verschilt van Masteron doordat Superdrol een methylgroep op C17 heeft. Daardoor is de actieve stof in Superdrol, anders dan drostanolone, oraal beschikbaar.

Net als DMT is Superdrol in de jaren vijftig ontwikkeld door Syntex. Het Amerikaanse bedrijf stelde het anabool al in 1956 aan de wereld voor, tegelijkertijd met een reeks verwante steroïden. Twee daarvan zijn op de markt gekomen: drostanolone en oxymetholone. Om onbekende redenen heeft Syntex het niet aangedurfd om Superdrol te commercialiseren.

De supplementen die Catlin onderzocht zijn niet de enige van dit soort producten op de markt. Er liggen inmiddels tientallen designersteroïden met namen als Methyl-Masteron, Halodrol of Prostanozol in de supplementenshops. De kenners pikken ze er ondertussen moeiteloos uit. Je kunt ervan zeggen wat je wilt, maar niet dat de makers jokken over de aard van de inhoud. De labels en de waarschuwingen maken duidelijk dat het niet om vitamines of gemalen takjes gaat.

Een uitzondering op die regel is het 'supplement' Halodrol. Tot voor kort was niet duidelijk wat er in zat. De maker omschreef de inhoudsstof als polydehydrogenated polyhydroxylated halomethetioallocholane. Daar word je ook niet veel wijzer van... Wat is dat in hemelsnaam?

Pas nadat internetgroepen zich druk begonnen te maken, vertelde de fabrikant om welke verbinding het ging. Het was een anabool dat sprekend lijkt op Oral-Turinabol. Oral-Turinabol is de anabole steroïde die veel Oost-Duitse top-atleten aan hun medailles heeft geholpen. De sporters werden gedwongen om het middel te slikken. Sommigen van hen werden ziek. Ze kregen gyno of kanker. Hun gewrichten gingen kapot. Ze kregen depressies, of hun kinderen kwamen mismaakt ter wereld. De sporters van toen hebben hun trainers en de fabrikant van Oral-Turinabol, het toenmalige Jenapharm, voor de rechter gesleept en eisen schadevergoeding.

Jarenlang was Oral-Turinabol niet te krijgen. Maar de Amerikaanse supplementenindustrie liet het in een nauwelijks gewijzigde versie terugkeren. 'In het molecuul van Oral-Turinabol zit op het derde koolstofatoom een dubbelgebonden zuurstofatoom', zegt steroïdenexpert Aede de Groot. 'In de actieve stof in Halodrol zit op diezelfde plaats een OH-groep.'

Biologisch gezien is het verschil niet zo verschrikkelijk belangrijk. Enzymen veranderen de stof in het supplement Halodrol snel en efficiënt in het omstreden anabool Oral-Turinabol. 'De werking en de bijwerkingen van Halodrol zijn dus identiek aan die van Oral-Turinabol', aldus de chemicus.

Voor de goede orde: Amerikaanse bedrijven verkopen deze 'supplementen' dan wel open en bloot, maar in Europa zijn deze producten verboden. Maar omdat ze in de VS makkelijk te krijgen zijn, stromen ze massaal de EU binnen. Sommige sportzaken verkopen ze onder de toonbank, maar het gros van de gebruikers bestelt ze via supplementenshops op internet. Volgens steekproeven van de Amerikaanse regering onder in beslag genomen zending steroïden zitten er in enkele tientallen procenten van deze pakjes geen old school anabolen meer, maar de nieuwe 'legale' designeranabolen.

De productie van een paar van die producten is, sinds de Washington Post erover schreef, gestaakt. Hun plaats is alweer ingenomen door andere hormonen, en op discussiefora voor de makers van dit soort producten kun je lezen dat firma's nog handenvol nieuwe androgenen in de pijplijn hebben.

Ook in Nederland is de nieuwe generatie producten doorgedrongen, vertelt een krachtsportinstructeur die liever anoniem wil blijven. 'Ik hoor verhalen waarvan mijn haren ter berge rijzen', zegt hij. 'Jongens kopen supplementen en komen vervolgens kilo's aan. Ze ontwikkelen een kracht waarvan je gewoon weet: dit kan niet met creatine of zo. Dit is niet in de haak.'

De Amerikaanse overheid zit met de nieuwe anabolen in zijn maag. Het is nog maar de vraag of de supplementenbedrijven de wet breken, want de stoffen die ze in hun producten stoppen zijn niet verboden. Aan de andere kant is het niet te verkopen dat deze stoffen vrij verkrijgbaar zijn, en steroïden als good old stanozolol, trenbolon en testosteron niet. Om nog maar te zwijgen over de groeiende stapel klachten uit Europa, waar de artsen en douaniers steeds vaker stuiten op designeranabolen uit de VS.

Het is geen vooruitgang. 'Sinds de jaren vijftig hebben farmaceutische bedrijven duizenden androgenen gemaakt en uitvoerig getest', zegt Aede de Groot. 'Maar een fractie daarvan bleek effectief en veilig genoeg om op de markt te komen. De exotische anabolen die nu op de markt verschijnen komen uit die bijna oneindige pool van nooit gecommercialiseerde anabolen. En daar zit hem precies het gevaar. De farmacie zal heus wel een goede reden hebben gehad om die anabolen stoffen niet op de markt te brengen.'

Misschien waren ze te giftig voor de lever. Dat was bijvoorbeeld de reden dat het hyper-androgene methyltrenbolone niet op de markt kwam. Volgens een studie uit 1966 was een dosering van enkele tienden van milligrammen al genoeg om gebruikers een hardnekkige leverstoornis te bezorgen. Zitten er ook zulke killers tussen het spieropbouwende snoepgoed van de Amerikaanse supplementenbedrijven?

'Het zou zo maar kunnen', vreest De Groot.

Washington Post 18/10/05; The Washington Post 23/10/05; Steroids January 1964 Volume 3, Issue 1, 109-122; Rapid Commun Mass Spectrom. 2005 Feb 11;19(6):781-784; USA Today 21/12/05; J. Org. Chem; 1956; 21(11) pp 1333 – 1335; J. Am. Chem. Soc.; 1959; 81 (2):427-432; Steroids. 1966 Jul;8(1):13-24.

Sport & Fitness, september 2004.




Gemaakt in Kladblok. WordPress is voor mietjes.