Deze website gebruikt cookies. Als je wilt weten wat dat zijn, en wat voor consequenties dat heeft, klik dan hier. Als je niets van die cookies moet hebben, klik dan hier.

Willem Koert.nl

Nieuw | Over mij | Contact | Blogs

Dit is een heel, heel oud artikel, dat ik heel, heel erg lang geleden schreef. Ik was toen nog heel, heel erg jong. Het is verjaard, okee?

Opgepoetst | 25-1-2018

Bedrijfsleven maakte van aardappeleter groenteneter

Het ontbijt is de belangrijkste maaltijd van de dag. Daarom slik ik elke morgen een stevige multivitamine, aangevuld met enkele grammen vitamine C, glucosamine, vitamine Een tweehonderd microgram selenium. Daarna komen de kelp, spirulina, ginkgo, melkzuurbacterien, visolie, ribose, creatine en groene thee-capsules. In totaal slik ik 's ochtends zo'n dertig pillen, die ik wegspoel met whey-eiwit. Het is dat ik op punten een ongezonde levensstijl heb, maar anders werd ik moeiteloos honderdtwintig. In plaats daarvan gok ik op een eeuw.

Mijn eetgewoonten shockeren de meeste individuen in mijn omgeving. 'Eet toch gewoon', adviseren ze me ongevraagd. 'Neem groenten en fruit. En volkorenbrood en rauwkost. Van al die onnatuurlijke pillen ga je uiteindelijk alleen maar eerder dood.' In hun ogen passeer ik een mythische grens. Ik verlaat de welwillende en vriendelijke natuur, die de mensheid eeuwenlang heeft gevoed, en lever me over aan de industrie, geschifte Amerikaanse goeroes en de wetenschap. En daarvoor zal ik worden gestraft, zeggen ze. 'Wacht maar af.'

Voedingsgewoonten
Eerder in 2001 jaar verscheen De voeding van Nederland in de twintigste eeuw. Het is geschreven omdat de Nederlandse Vereniging van Voedingsleer en Levensmiddelentechnologie in 1999 vijftig jaar bestond. In het boekje blikken achttien Nederlandse voedingswetenschappers terug op de voeding van de inmiddels voorbije eeuw. In die eeuw hebben het bedrijfsleven en de wetenschap een zwaar stempel op onze voedingsgewoonten gedrukt.

Omstreeks negentienhonderd, lees ik, aten Nederlanders nauwelijks groenten en fruit. Voor zover bekend bestond het eten maar voor vijftien procent uit vet. Dat betekende dat de mensen hun energie uit aardappelen en granen haalden. Om toch voldoende calorieen binnen te krijgen moesten de Nederlanders die in grote hoeveelheden eten. Voor groenten, die praktisch geen energie leveren, was gewoon geen plaats in het dieet. Die ontstond pas als de bevolking twintig jaar later meer geld krijgt om dierlijke producten, die meer calorieen bevatten, te kopen.

Dat groenten die beschikbare ruimte ook daadwerkelijk gaan vullen, wordt mogelijk doordat de tuinbouwindustrie een afzetmarkt zocht voor zijn producten. De tuinbouw exporteerde tot dan vooral naar Engeland en Duitsland. Tijdens de eerste wereldoorlog stokte de buitenlandse handel en dat betekende een grote strop. Om herhaling te voorkomen besloten de tuinders groenten en fruit populair te maken op de binnenlandse markt.

Even na 1920 gaat een reclamecampagne gaat van start. Posters, die de consumenten ervan moeten overtuigen dat groenten onmisbaar voor de gezondheid waren, verschijnen op de stations, op straat en op rondrijdende auto’s. Het media-offensief wordt kracht bijgezet door de jonge voedingswetenschap. Chemici en biologen doen verwoed onderzoek naar een nieuw soort stoffen in de voeding, die een sleutelrol in de gezondheid lijken te vervullen: de vitamines. En een aantal daarvan komen voor in de producten die de tuinbouwers willen verkopen.

Die ontdekking komt voor de tuinders als een geschenk uit de hemel. Geinspireerd door de resultaten van het onderzoek produceren de reclamemensen van de tuinders posters, waarop teksten staan als: 'Eet thans komkommers. Rijk aan vitamines. Een bron van gezondheid.'

Behalve wetenschappelijke doorbraken en een expanderende economische sector is er nog een factor die groenten en fruit helpt inburgeren: de uit Duitsland overgewaaide Reformbeweging. Aan het einde van de negentiende en het begin van de twintigste eeuw was Duitsland ongeveer wat Californie nu is: een levend laboratorium, waar onze manier van denken over gezondheid, lichaam en voeding wordt gemaakt. Californie geeft ons volleybal, aerobics en fitness. Duitsland gaf ons Korperkultur, turnen en gymnastiek. Californie geeft ons soja-snacks en supplementen. Duitsland gaf ons volkoren producten en het vegetarisme.

Met het groeien van de welvaart neemt in de jaren daarna de consumptie van groenten toe, om in de jaren zeventig zijn hoogtepunt te bereiken. De inspanningen van de tuinbouwsector zijn daar niet vreemd aan. Op huishoudbeurzen, voorlichtingsavonden, folders en brochures verkondigen voorlichters het belang van groenten en fruit.

Aha.

Het eten van groenten en fruit en vezels is dus helemaal niet zo 'natuurlijk' als de zeurpieten in mijn omgeving altijd beweren. Historisch gezien zijn niet alleen pillenslikkers zoals ik het resultaat van de bemoeienis van goeroes, wetenschappers en de industrie met onze voeding. De voorvechters van een 'normale' voeding, met hun groenten, fruit en volkoren producten, zijn dat net zo goed.

Goed, er zit verschil tussen hen en ondergetekende. Zij lopen achter.

Weekblad voor Wageningen UR, 31 mei 2001.

Gemaakt in Kladblok. WordPress is voor mietjes.